Տարեվերջյան գործնական աշխատանք մաթեմատիկա առարկայից․ Չորրորդ դասարան 2026թ․

Աստղեր

(տեղեկատվական)

Երբ Արևը մայր է մտնում, երկինքը մթնում է, և այնտեղ հայտնվում են աստղերը:

Դրանք անթիվ-անհամար են: Այնքան շատ, որ ինչքան էլ ուզենանք, չենք կարողանա հաշվել: Դա

միայն գիտնականները կարող են անել: Բայց գիտե՞ ք, որ իրականում աստղերն էլ Արևի

նման մեծ են, Արևի նման պայծառ ու տաք: Այսինքն` նրանք բոլորն էլ հրեղեն վիթխարի

գնդեր են, ինչպես Արևը: Բայց աստղերը մեզանից միլիոն անգամ ավելի հեռու են, քան

Արևը: Իսկ մեզ մոտիկ, սեղանին դրված մոմի լույսն ավելի պայծառ է երևում, քան հեռվում

գտնվող մեքենայի կամ խարույկի պայծառ լույսը:

Այդ է պատճառը, որ աստղերը մութ երկնքում ընդամենը թույլ լույս արձակող կետեր են

թվում:

Հարցեր և առաջադրանքներ տեքստի վերաբերյալ

1. Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և էլեկտրոնային բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

գերչակի

2. Շարունակի՛ր.

Երբ Արևը մայր է մտնում, երկինքը մթնում է, և այնտեղ հայտնվում

Բայց աստղերը մեզանից միլիոն անգամ հեռու են, աստղերն էլ Արևի

Այդ է պատճառը, որ աստղերը մութ երկնքում ընդամենը թույլ լույս ,

16

3. Գրի՛ր հականիշ բառեր.

Մթնել – լուսանալ

Շատ – քիչ

Մեծ – փոքր

Տաք – սառ

Հեռու -մոտիկ

Մութ -լույս

Թույլ -ուժեղ

4. Կարմիրով ներկի՛ր այն նախադասությունը, որտեղ թիվ կա:

5. Տեքստից առանձնացրո՛ւ ի՞նչ, ինչե՞ր, ինչպիսի՞ հարցերին պատասխանող բառեր և

գրի՛ր համապատասխան սյունակում.

Вопросы

1. Что вы можете сказать о мальчиках? они вели себя неправильно, дули на суп так сильно, что брызгало во все стороны. Устроили охоту за котлетой. Измазался весь и вытерся рукавом.
2. Подумайте, что ещё эти дети делали неправильно? рассыпали макароны, плевались косточками вишни
3. Почему Миша сказал, что у сказки плохой конец?
   потому что Даша ушла
4. Придумайте свою концовку для сказки.
   после того как Даша ушла они поняли что они вели себя неправильно и извинились и позвали обратно Дашу
5. Какие правила нужно знать, чтобы правильно вести себя за столом?
   нельзя играться с едой, нельзя кушать еду руками, нельзя разбрасывать еду, нельзя вытирать лицо рукавом,

1. 480 կմ ճանապարհը բեռնատարը անցնում է 80 կմ/ժ արագությամբ,

իսկ մարդատար մեքենան՝ 120 կմ/ժ արագությամբ։

Հաշվի՛ր, թե յուրաքանչյուրը քանի՞ ժամում կանցնի այդ ճանապարհը։

բեռնատարը ճանապարհը անցնում է 6 ժամում, իսկ մարդատարը 4 ժամում ՛

2. Գնացքը 5 ժամում անցավ 350 կմ ճանապարհ։

Ի՞նչ է նրա արագությունը։

Քանի՞ կմ կանցնի նա 8 ժամում նույն արագությամբ։

560

3. Երկու քաղաքների միջև հեռավորությունը 600 կմ է։

Երկու ավտոմեքենա միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկան և հանդիպեցին 4 ժամ հետո։

Եթե մեկի արագությունը 70 կմ/ժ է,

գտի՛ր մյուսի արագությունը։

80 կմ/ժ

4.Հեծանվորդը 18 կմ/ժ արագությամբ գնաց 2 ժամ։

Վերադարձին նա գնաց 12 կմ/ժ արագությամբ։

Քանի՞ ժամում նա կվերադառնա։

3 ժամ

5.Քայլորդն առաջին 3 ժամում անցավ 15 կմ։

Նույն արագությամբ նա քանի՞ կմ կանցնի 7 ժամում։

35 կմ

Տնային առաջադրանքներ

1.720 կմ ճանապարհը գնացքը անցնում է 90 կմ/ժ արագությամբ։

Քանի՞ ժամ կպահանջվի այդ ճանապարհն անցնելու համար։

80 ժ

Քանի՞ կմ կանցնի գնացքը 5 ժամում նույն արագությամբ։

450 կմ

2.Ավտոմեքենան 3 ժամում անցավ 210 կմ ճանապարհ։

Ի՞նչ է նրա արագությունը։

70 կմ/ժ

Եթե նա նույն արագությամբ շարժվի ևս 2 ժամ, քանի՞ կմ կանցնի։ 350կմ

3.Երկու գյուղերի միջև հեռավորությունը 300 կմ է։

Երկու մեքենա միաժամանակ դուրս եկան նույն ուղղությամբ։

Առաջինի արագությունը 80 կմ/ժ է, երկրորդինը՝ 60 կմ/ժ։

Քանի՞ ժամ հետո առաջին մեքենան 100 կմ-ով առաջ կլինի երկրորդից։
5 ժամ

4.Հեծյալը 15 կմ/ժ արագությամբ գնաց 4 ժամ։

Վերադարձին նա ամբողջ ճանապարհը անցավ 3 ժամում։

Ի՞նչ էր նրա վերադարձի արագությունը։

20 կմ/ժ

5.Միմյանցից 540 կմ հեռավորությամբ երկու քաղաքներից միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկան երկու ավտոբուս։

Առաջինի արագությունը 70 կմ/ժ է, երկրորդինը՝ 80 կմ/ժ։

Քանի՞ ժամ հետո նրանք կհանդիպեն։

3ժ 36ր

Վասկո դա Գամայի ղեկավարած նավատորմը դեպի Հնդկաստան տանող ծովային ճանապարհի հայտնագործման նպա­տակով, շրջանցեց Աֆրիկան հարավից, ապա  հասավ Հնդկաստան և միաժամա­նակ ապացուցեց, որ Աֆրիկան առան­ձին մայրցամաք է: Աֆրիկայի հյուսիսային և հյուսիս- արևելյան շրջանները մարդկության հնագույն բնօրրաններից են: Այստեղ՝ Նեղոս գետի ստորին հոսանքում էր գտնվում Հին Եգիպտոսը, որը հայտնի է իր բուրգերով: Հետաքրքիր է, որ այս շրջաններից հարավ ընկած է աշ­խարհի ամենամեծ անապատը՝ Սահարան՝ իր անծայրածիր և անան­ցանելի անապատային ավազաններով: Աֆրիկայի ներքին շրջանները հետազոտել են շատ ճանապարհորդներ, արշավախմբեր, որոնցից առանձնանում են անգլիացի հետազոտող Դավիթ Լիվինգստոնի գլխավորած արշավախմբի  30 տարի կատարած ուսումնասիրությունները:

Կոլումբոսը հայտնագործեց Նոր աշխարհը, սակայն իսպանացիների գլխավոր նպատակը` ծովային ուղով հասնել Հնդկաստան և Չինաստան, մնում էր չիրականացված:

1513 թվականին իսպանացի Բալբոան Կենտրոնական Ամերիկայի հատվածում հայտնագործեց Խաղաղ օվկիանոսը, որին տվեցին Հարավային ծով անվանումը: Այդ ժամանակ դեռ ոչ մի եվրոպացի չէր նավարկել Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով: Ավելին՝ շատերն այն կարծիքին էին, որ նույնիսկ հնարավոր էլ չէ Ատլանտյան օվկիանոսից Հարավային ծով թափանցել:

Ամենամեծ մայրցամաքը Եվրասիան է, որի մեջ մտնում են Եվրոպա և Ասիա աշխարհամասերը:
Սա միակ մայրցամաքն է, որը ողողվում   է չորս  օվկիանոսներով,    հարավում`   Հնդկական օվկիանոսով, հյուսիսում՝ Սառուցյալ օվկիանոսով, արևմուտքում`   Ատլանտյան օվկիանոսով և արևելքում՝ Խաղաղ օվկիանոսով:

Եվրասիա մայրցամաքում կա 80-ից  ավելի պետություն, որոնցից  ամենափոքր պետությունը` Վատիկանն է, իսկ ամենամեծ պետությունը` Ռուսաստանի Դաշնությունը: Բնությունը բազմազան է. մի մասում շոգ է, և ձմեռ չի լինում, մյուսում` շատ ցուրտ: Հյուսիսում ապրում են փոկեր, բևեռային աղվես, հյուսիսային եղջերու: Ասիայում են ապրում ամենագեղեցիկ թռչունը` սիրամարգը, և հնդկական փիղը: Այստեղ թունավոր օձերի ու կապիկների տասնյակ տեսակներ կան: Այստեղ են գտնվում աշխարհի ամենաբարձր գագաթը` Ջոմոլունգման, և ամենախոր լիճը` Բայկալը: